Prisustvo zvaničnika iz Republike Srpske na vojnoj vježbi u Srbiji ponovo otvorilo osjetljiva politička pitanja
Velika vojna vježba Srbije na poligonu Pešter u Sandžaku, pod nazivom „Pobjednik 2026“, izazvala je pažnju ne samo zbog prikaza vojne snage i savremenog naoružanja, nego i zbog činjenice da su joj prisustvovali najviši politički zvaničnici iz Republike Srpske.
Njihovo pojavljivanje na događaju koji organizuje druga država otvorilo je niz pitanja o političkim porukama, odnosima u regionu i načinu na koji se u javnosti interpretira saradnja između vlasti Republike Srpske i Srbije.
Na vojnom poligonu Pešter okupili su se predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, predstavnici državnog vrha Srbije, ali i lider SNSD-a Milorad Dodik te predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Nenad Stevandić. Njihovo prisustvo nije prošlo nezapaženo, jer se ne radi o običnoj protokolarnoj posjeti, nego o demonstraciji vojnih kapaciteta jedne suverene države.
U takvom kontekstu, prisustvo političara iz jednog entiteta Bosne i Hercegovine dodatno je podstaklo rasprave o tome kakvu poruku oni šalju i kome je ona zapravo namijenjena.
Vježba „Pobjednik 2026“ bila je zamišljena kao prikaz operativnih sposobnosti Vojske Srbije, provjera borbene gotovosti i uvježbanosti različitih rodova vojske. Prema dostupnim informacijama, učestvovalo je više od 2.000 pripadnika Vojske Srbije i više od 500 borbenih i neborbenih sredstava, što govori o obimu i logističkoj zahtjevnosti cijelog događaja.
Tokom vježbe predstavljeni su novi i modernizovani sistemi naoružanja, među kojima su višecjevni raketni lanseri „Vampir“ i „Puls“, protivvazduhoplovni sistem HQ-17, kao i različite bespilotne i robotizovane platforme.
Posebnu pažnju javnosti privukli su elementi savremenog ratovanja koji su demonstrirani na Pešteru. Osim klasičnih vojnih formacija, prikazane su i bespilotne letjelice, autonomni sistemi i robotizovane platforme, što jasno pokazuje da Srbija nastoji da svoju vojsku predstavi kao tehnički modernizovanu i spremnu za nove sigurnosne izazove.
U savremenim vojskama upravo digitalizacija, umrežavanje sistema i upotreba preciznog naoružanja predstavljaju ključne pokazatelje razvoja, pa nije slučajno što je vježba imala i simbolički i strateški značaj.
Nakon vježbe, Milorad Dodik je izrazio otvoreno oduševljenje onim što je vidio. Naglasio je da Srbija i srpski narod mogu biti ponosni na snagu i napredak Vojske Srbije, te je posebno pohvalio modernizaciju i upotrebu savremenih tehnologija. Prema njegovim riječima, prikaz na Pešteru bio je dokaz da Srbija ide putem jačanja svojih odbrambenih kapaciteta i da je postigla zavidan nivo vojnih sposobnosti.
Takve izjave same po sebi ne bi bile sporne da dolaze od običnog gosta, ali u političkom smislu imaju mnogo veću težinu jer dolaze od jednog od najuticajnijih političara u Bosni i Hercegovini.
Naročito je odjeknula Dodikova izjava da u Republici Srpskoj ovu vojsku doživljavaju kao „svoju“. On je rekao da uspjeh Vojske Srbije smatra i ličnim uspjehom, dodajući da snažna Srbija predstavlja oslonac srpskom narodu gdje god on živio. Ovakva formulacija izaziva dileme iz više razloga. Prije svega, Bosna i Hercegovina ima vlastite Oružane snage BiH kao državnu instituciju, dok entiteti nemaju zasebne vojske.
Zbog toga se svako emotivno ili političko poistovjećivanje s vojskom druge države u domaćem javnom prostoru tumači kao osjetljiv i simbolički vrlo snažan potez.
Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić je tokom vježbe poručio da Srbija nema namjeru napadati bilo koga i da joj je cilj očuvanje mira. Takve izjave su važne, naročito u vremenu kada se vojni događaji u regionu pažljivo posmatraju i analiziraju. Vučić je ocijenio angažman pripadnika Vojske Srbije kao veoma dobar i naglasio da je demonstracija bila dokaz spremnosti, a ne prijetnje.
Ipak, u političkom smislu, mirnodopska retorika Beograda teško može potpuno neutralizovati utisak koji ostavlja prisustvo najviših zvaničnika iz Republike Srpske.
Za dio javnosti u Bosni i Hercegovini, upravo je to ključni problem: zašto entitetski politički vrh prisustvuje vojnoj vježbi druge države i zašto taj događaj opisuje gotovo kao vlastiti? To pitanje nije samo retoričko. Ono zadire u razumijevanje ustavnog poretka BiH, odnosa entiteta i države te načina na koji političari oblikuju identitetske poruke.
Kada se vojne sposobnosti susjedne države predstavljaju kao lični ili kolektivni ponos jednog entiteta unutar BiH, to neizbježno izaziva dodatne rasprave o lojalnosti institucijama, simbolici i političkim namjerama.
Osim unutrašnjopolitičkog aspekta, ovakvi događaji imaju i regionalnu dimenziju. Srbija, kao država koja nastoji prikazati stabilnost, vojnu modernizaciju i kontrolisanu sigurnosnu politiku, istovremeno šalje poruku i prema susjedstvu. Kada na takvoj manifestaciji prisustvuju lideri iz Republike Srpske, poruka dobija širi politički okvir. Ona više nije samo vojna demonstracija, već i znak bliskosti, savezništva i potencijalnog političkog oslanjanja, što u osjetljivom balkanskom okruženju nikada ne prolazi bez reakcija.
Zato je vježba „Pobjednik 2026“ mnogo više od prikaza oružja i taktike. Ona je istovremeno i ogledalo regionalnih odnosa, unutrašnjih političkih ambicija i načina na koji se vojska koristi kao instrument državnog imidža. Dok Srbija nastoji pokazati modernu, organizovanu i tehnički naprednu vojsku, političari iz Republike Srpske svojim prisustvom daju toj slici dodatnu, emotivnu i simboličku dimenziju.
Upravo zbog toga događaj na Pešteru ostaje tema koja nadilazi vojnu vježbu i ulazi u sferu politike, identiteta i odnosa među državama u regionu.
